Danh sách các tab/trang

Chủ Nhật, 19 tháng 2, 2012

Nguyên lý bơi lội của thế kỷ 21 – Kỹ năng thay thế cơ bắp

(Nguyên lý bơi theo cách hiểu của anh thợ cơ khí)

Trong TK20, các huấn luyện viên (HLV) đều tin rằng, bơi là đẩy nước về phía sau để tạo phản lực đẩy cơ thể tiến về phía trước (kiểu như chạy bộ vậy). Nhưng nước có độ đậm đặc gấp hơn 800 lần không khí, tức vận động viên (VĐV) bơi lội giống như VĐV chạy bộ chạy ngược cơn bão cấp 8. Để tăng tốc độ, VĐV chỉ có cách tăng công suất cơ bắp. Bơi lội trở thành môn tranh đua về thể lực, và bơi ếch trở nên “độc tôn” ở cự li bơi maratông (25km và hơn).
Bước vào TK21, HLV Cecil Colwin, tác giả của “Swimming into the 21th century”, cho rằng “bơi lội là môn thể thao kỹ năng chứ không phải là môn thể thao thể lực”:

1. Lực cản thứ nhất tác động lên VĐV: Nước đặc quá.
VĐV chạy bộ đạp chân vào đất cứng để lao về phía trước, anh ta chỉ mất có 1% năng lượng để thắng lực ma sát. VĐV nhảy cao, 90 trong số 100 calo có tác dụng trực tiếp nâng họ lên khỏi mặt đất. Còn VĐV bơi lội bỏ ra 100 calo thì chỉ có 10 calo có tác dụng trực tiếp đưa VĐV tiến về trước, 90 calo còn lại bị nước tước đoạt. Đó là VĐV đẳng cấp quốc tế, còn người mới có thể chỉ còn 2% có hiệu quả, nghĩa là 98 trong mỗi 100 calo đã bị nước tước đoạt.
Do vậy, nếu VĐV tăng công suất cơ bắp thêm 10 calo thì chỉ có thêm 1 calo có tác dụng đưa họ tiến lên.
Nếu bạn áp dụng kĩ xảo sao cho lực cản của nước giảm được 1 calo (quy đổi) thì bạn sẽ không bị mất thêm 10 calo nhưng lại cùng tốc độ với kẻ phải bỏ ra thêm 10 calo. Colwin gọi đó là “kĩ năng bơi không dùng (nhiều) sức”, như làm thuôn dòng cơ thể, tạo dòng xoáy nước, thư giãn ở tốc độ cao, ...

2. Nước lỏng quá, VĐV không thể tựa vào nó được.
Bạn chạy bộ trên đầm lầy và sẽ thấy các cú đạp chân vào sình không giúp bạn lao về phía trước như VĐV chạy bộ đạp vào đất cứng, đạp càng mạnh càng … lỗ. VĐV bơi lội quạt, đạp vào nước cũng có kết quả kém khả quan ít ra là như vậy. Colwin khuyên VĐV dùng kỹ xảo tạo dòng xoáy nước quanh cơ thể, thay vì cố sức quạt, đạp về phía sau.
Hình: Kỹ xảo quạt tay bơi sải của TK20 làm ta liên tưởng tới chiếc tàu thủy máy hơi nước với guồng quạt nước, còn kỹ xảo TK21 giúp ta hình dung ra chiếc “chân vịt” (của tàu thủy đời sau) tạo ra dòng xoáy tròn.

3. Càng tăng tần số động tác thì càng … lỗ.
TK20, để bơi nhanh hơn, VĐV tăng tần số quạt nước (quạt nhiều lần hơn). Nhưng sự tiêu hao năng lượng trong nước tăng theo lập phương tần số động tác, tức nếu tăng tần số quạt nước lên gấp đôi thì năng lượng tiêu hao sẽ tăng lên gấp tám. VĐV sẽ nhanh chóng bị vắt kiệt sức. Colwin khuyên VĐV duỗi dài cánh tay về phía trước, hết cỡ, để sau đó có đoạn kéo nước dài nhất cho mỗi động tác.

4. Lực cản tại mặt phân cách giữa không khí và nước – Lực cản thứ ba.
Đó là “lực cản của sóng”. Chuyển động dọc theo bề mặt nước chắc chắn tạo thành sóng. VĐV bơi đánh một khối nước phía trước họ văng lên ngược với lực tiến. Nó không chỉ cướp đoạt năng lượng của bạn mà khi bạn bơi càng nhanh thì tác động của nó càng lớn. Vấn đề là ở chỗ, lực cản của sóng tăng theo lập phương của sự gia tăng tốc độ bơi. Nó “là kẻ sát nhân của VĐV bơi”.
Và sự việc sẽ càng trở nên tồi tệ hơn nếu VĐV bơi giật cục, chuyển động không đều, hoặc bơi nhấp nhổm, hoặc bơi lắc qua lắc lại sang hai bên. “Tới một giới hạn nào đó, việc nâng cao tốc độ bằng cách chèo mạnh hơn sẽ chỉ tạo ra sóng cao hơn chứ (hầu như) không tạo ra tốc độ cao hơn”. Colwin khuyên VĐV dùng kĩ xảo lướt đi êm dịu để giảm thiểu sự tạo sóng.
Tàu bè "né" mặt phân cách này bằng cách nhấc lên khỏi mặt nước (tàu cánh ngầm), còn VĐV bơi sải của TK21 thì “chui” xuống dưới mặt nước "bằng các mẹo như đầu và ngực chìm trong nước ..."

5. Thả lỏng (thư giãn, Relaxation) trong khi bơi.
TK20, để bơi nhanh hơn, VĐV phải căng các cơ bắp nên nhanh chóng bị kiệt sức. Colwin khuyên hãy để cơ thể bạn có nhóm cơ vận động và nhóm cơ nghỉ ngơi theo chu kì. Luân phiên thả lỏng từng bộ phận cơ thể không chỉ để tiết kiệm năng lượng mà còn để ngăn chặn mệt mỏi. VĐV J.Weissmuller nói “bí quyết lớn nhất của bơi sải là sự thả lỏng (ngay cả khi bơi) ở tốc độ cao”.

6. Cần hình thành “cảm giác nước”:
Con người có xu hướng lảo đảo khi chuyển động rất chậm và họ phải liên tục chuyển trọng tâm để lấy lại thăng bằng. Khi VĐV bơi di chuyển nhịp nhàng ở tốc độ rất chậm thì họ sẽ di chuyển nhịp nhàng ở tốc độ cao. Bơi siêu chậm buộc VĐV phải tập trung vào động tác duỗi thẳng tay về phía trước, hết cỡ, để đạt được biên độ tối đa trong mỗi động tác và cải thiện khả năng thả lỏng của VĐV ở tốc độ cao. Hãy dành thời gian cho việc này.
Việc này còn giúp VĐV mài dũa trực giác quan trọng là “cảm giác nước” để đoán trước, điều khiển và lái dòng chảy. Cảm giác nước giúp VĐV biết khi nào họ tì nước chính xác và kéo cơ thể về phía trước với lực cản tối thiểu. Nó là “năng lượng tiềm ẩn của VĐV bơi”.


7. Ổn định nhịp điệu (rhythm) bơi.
Khi bơi, nhịp điệu ổn định sẽ loại trừ sự giật cục trong mỗi chu kì. Lúc tay VĐV kéo nước, tốc độ cơ thể di chuyển tăng, nhưng lúc tay rút khỏi mặt nước, tốc độ di chuyển lại giảm, điều này đưa đến sự chuyển động không đều. Sự không đều càng lớn thì sự lãng phí năng lượng càng nhiều. HLV Tourestki đề nghị VĐV lướt đi êm dịu với “chuyển động: Chính xác – Ổn định – Đều – Đẹp” (như hoạt động của động cơ vậy).

8. Lực cản thứ hai.
Khi chuyển động trong nước, sự tiếp xúc giữa nước và da của VĐV sinh ra lực ma sát. Người ta khắc chế lực này bằng bộ đồ bơi công nghệ cao mô phỏng da cá heo (FINA cấm sử dụng trong thi đấu).

- Rút cục: Nếu bạn có khả năng bơi 400 mét trong 10 phút nhưng muốn cải thiện thành tích còn 9 phút, thì chỉ có 10 – 5 giây được rút ngắn do nỗ lực của cơ bắp, 50 – 55 giây còn lại có được từ việc bạn chuyển động trong nước như thế nào cho hiệu quả.
- Tính “kinh tế”: VĐV S.Kolmogorov nói “kỹ xảo bơi êm dịu giúp bạn tiết kiệm được 30% năng lượng so với những VĐV khác bơi cùng tốc độ”.
- Lời góp: Trong 4 kiểu bơi, bơi sải (trườn sấp, krun (crawl), freestyle) là kiểu bơi tiết kiệm sức nhất và nhanh nhất – nếu áp dụng nguyên lý TK21.

6 nhận xét:

HCQuang nói...

Tui xin sửa lại mục 4 (đã sửa).
Xin lỗi bạn đọc vì có sai sót trong cách hành văn.

Coral nói...

Em thấy bài viết logic lắm. Bữa nào đi lặn anh biểu diễn kỹ thuật bơi này cho em học hỏi mới được. Thanks.

Viet Dzung Do nói...

Đi lặn thì lại không áp dụng kỹ thuật bơi vào được :D

HCQuang nói...

Rất sẵn sàng, chú Coral.

Sẽ có bài kể lể chút đỉnh về kỹ xảo bơi, tuy nhiên, như một VĐV đã nói "có bao nhiêu VĐV thì có bấy nhiêu trường phái bơi".
Còn trong Chủ đề BƠI đã có bài của một VĐV (Lam) nói về bơi sải. Chú có thể tham khảo.

Đồng thời, xin chú hiểu cho: anh chưa bao giờ được ai dạy bơi, lại càng chưa qua trường lớp, cũng chưa từng có bạn bơi để giúp đỡ, góp ý về động tác bơi. Vì thế, chưa chắc anh bơi đúng kỹ thuật. Hồi xưa anh chỉ học bơi từ sách dạy bơi có hình vẽ. Những năm gần đây thì xem các đoạn clip trên mạng, vậy thôi.

Coral: Viet Dzung Do chọc chơi thôi, chứ ảnh biết "tỏng" chú nói gì rồi.
Cảm ơn Viet Dzung Do vì đã có lời góp.

Nặc danh nói...

Anh có ở Sai Gòn không? Nếu gặp và nhờ anh chỉ thêm thì hay quá

HCQuang nói...

Chào bạn ND.

Tui ở Saigon và bơi ở hồ bơi Phú thọ (trung tâm thể thao TP), thường thì bơi từ 13.30-14g tới 14.30-15g thứ 2-4-6 (3 buổi/tuần), nhưng có thể ít hơn - tùy mức độ làm biếng của tui.

Để phát hiện ra tui, bạn quan sát:
- Tui bơi với chân nhái dài 60cm, kiểu "mái chèo", màu xanh dương. Cũng thỉnh thoảng tui bơi 1-2 vòng với chân nhái training dài 8cm (không tính phần "giày") kiểu "đuôi cá" với gân rất dày, màu cam.
- Đeo đồng hồ, đội mũ bơi.
- Bơi một lèo 2.000m với tốc độ cao hơn bá tánh chút xíu, sau đó bơi điều chỉnh 1-2 vòng, và/hoặc ngó nghiêng bá tánh một chút rồi rút lui luôn (tức không "dây dưa" ở hồ bơi).